Motivatie tot borstvoeding

Motivatie tot borstvoeding, geschreven door Mieneke VaasDit weekend zat ik met oud-collega’s aan tafel en het onderwerp borstvoeding kwam ter sprake. We hebben elkaar leren kennen op de afdeling Neonatologie van het Academisch Medisch Centrum. Aldaar werd ons duidelijk gemaakt dat borstvoeding te verkiezen valt boven flesvoeding. Alle mogelijke moeite hebben wij gedaan om pasgeboren kinderen en hun moeders te motiveren tot borstvoeding. Inmiddels hebben we zelf kinderen in de pubertijd die we allemaal, minstens een half jaar, met de borst hebben grootgebracht. Mijn oud-collega’s werken nog in de zorg en blijven borstvoeding motiveren, maar meer omdat het moet, dan dat zij succes verwachten van hun acties.

Het geven van borstvoeding is heel natuurlijk. In veel gevallen verloopt het als vanzelf. Zowel bij moeder als bij kind zijn er reflexen die er voor zorgen dat de melk toeschiet en het kind gaat zuigen. Pas als de omstandigheden rond de geboorte minder natuurlijk zijn, wordt het geven van borstvoeding wat lastiger. Op Neonatologie hadden we te maken met vroeg geboren kinderen waarbij het zuigreflex nog niet (voldoende) ontwikkeld was. Daarbij was er een fysieke afstand tussen moeder en kind zodat vraag en aanbod minder goed op elkaar konden worden afgestemd. In de afgelopen decennia is er veel onderzoek gedaan naar borstvoeding en dankzij de resultaten van dit onderzoek zijn er uitgebreide protocollen ontwikkeld die het succes van borstvoeding dienen te vergroten.

Mijn oud-collega’s werken met borstvoedingsprotocollen. Zij geven pasgeborenen drinken met zogenaamde cups. Het kind drinkt als het ware de voeding uit een bekertje als de moederborst niet voorhanden is. Het idee is dat het kind op die manier niet went aan het drinken uit een speen, maar het zuigen vooral associeert met de borst. Daarnaast wordt veel aandacht besteed aan de moeder. Om de melkproductie op gang te laten komen is het van belang dat een kind regelmatig aangelegd wordt. Het zuigen aan de tepels stimuleert de aanmaak van borstvoeding. Als er redenen zijn waardoor het kind niet of niet genoeg kan zuigen dan moet de natuur een handje geholpen worden door een kolf apparaat. Volgens mijn vriendinnen vinden veel verse moeders dat kolven maar niets. Nu weten wij alle drie uit ervaring dat kolven ook geen aardige bezigheid is. Wij kunnen ons heel goed voorstellen dat het helemaal een drama is als je met een kolfmachine je eigen melkproductie op gang moet brengen. Minutenlang worden je borsten aangesloten op een zuigapparaat met als resultaat een paar druppels doorzichtig vocht. En dat meerdere keren per dag!

Het is niet zo dat mijn oud-collega’s zich niet willen inspannen om zowel bij moeder als bij kind borstvoeding te stimuleren. Ze raken alleen ontmoedigt als ze het idee krijgen dat hun inspanningen niet leiden tot het gewenste effect. Het is demotiverend als je merkt dat een kind volkomen overstuur raakt als het te drinken krijgt uit een cup, waardoor de zorgvuldig gekolfde melk overal komt, behalve in de maag van het kind. Het is een slechte voorbode als de moeder twee of drie keer kolven per dag al meer dan genoeg vindt. Mijn vriendinnen denken dan te weten: dit wordt niets. Zodra deze moeders het ziekenhuis verlaten, met of zonder kind, dan geven ze het op. Dan loopt de borstvoeding terug, als het ooit al goed op gang is gekomen.

Keuze voor voeding baby komt op complexe manier tot standDe afgelopen jaren heb ik me intensief bezig gehouden met ‘motivatie’. Zonder recente kennis over borstvoedingsprotocollen, de zin van ‘cuppen’ en de noodzaak van kolven wil ik ingaan op de motivatie tot borstvoeding. Naast een goede techniek en de bekende regelmaat valt of staat het succes van borstvoeding met motivatie. De ultieme motivatie voor het geven van borstvoeding is waarschijnlijk dat het goed is voor het kind. De grote voorstanders van borstvoeding zullen misschien aannemen dat daarmee alles is gezegd. De mens zit echter gecompliceerder in elkaar. Hoewel we kennis hebben van goed en kwaad, neigen we niet voortdurend naar het goede. En helemaal niet als het goede betekent dat we dingen moeten doen die ons tegen staan, waar we het nut niet van inzien of die ons beperken in dingen die we gewend waren te doen. Moeders willen over het algemeen natuurlijk het beste voor hun kind. Ze zijn er echter niet allemaal voortdurend van overtuigd dat borstvoeding het beste is. Er zijn altijd voorbeelden van kinderen die heel groot en gezond zijn uitgegroeid met flesvoeding. Er zijn ook altijd voorbeelden van kinderen die ziek en uitgedroogd bij een dokter komen omdat de borstvoeding faalde.

Dan denk ik ook nog aan de moeder die ik leerde kennen in mijn opleidingsziekenhuis. Ze was, in die tijd, een oudere primi para (een vrouw die op oudere leeftijd voor het eerst moeder wordt) en had er werkelijk alles aan gedaan om zich goed voor te bereiden op deze nieuwe fase in haar leven. In de zwangerschap had ze al een cursus ‘borstvoeding’ gevolgd en haar motivatie om haar kind aan de borst te leggen was groot. Ze wist precies hoe ze het moest doen, wanneer ze het moest doen en waarom ze het moest doen. Maar ’t ging niet. Hoe fanatieker de moeder de tepel aanbood, hoe vastbeslotener het kind leek te zijn in zijn weigering. Een collega destijds vatte het samen; ‘je moet niet té graag willen’. De motivatietheorie geeft een omslagpunt aan waarboven meer motivatie leidt tot lagere prestaties (wet van Yerkes-Dodson).

Motivatie is een essentieel onderdeel van alles wat we doen. Het beïnvloeden van motivatie is meer dan het volgen van een protocol, het uitdragen van kennis en ervaring of simpel weg willen. Als je iemand wilt motiveren tot bijvoorbeeld het geven van borstvoeding dan vraag ik aandacht voor de volgende aspecten:

  • Belangstelling
  • Zelfvertrouwen
  • Vrijheid
  • Nieuwe inzichten
  • Plaatsbepaling

Belangstelling:
Het ligt voor de hand maar vraag aan de kraamvrouw of ze borstvoeding wil geven en waarom. Laat haar vertellen welke ervaringen ze heeft met borstvoeding en welke obstakels zij eventueel verwacht.

Zelfvertrouwen:
Borstvoeding en motivatieBevestig het vertrouwen van de kraamvrouw. Het geven van borstvoeding is een voorrecht, waar een vrouw van mag profiteren. Een vrouw mag er van uit gaan dat het lukt en naast moeite zal borstvoeding ook veel mooie momenten geven.

Vrijheid:
Een vrouw is vrij om te kiezen. Ondanks alle goede raad en de wetenschappelijke kennis over de voordelen van borstvoeding, mag een kraamvrouw beslissen of zij wel dan niet overgaat tot het geven van borstvoeding. Eerlijk gezegd weet ik niet of ik met het verdedigen van dit recht de lactatiekundigen erg tegen de haren instrijk, maar in het belang van de motivatie is het essentieel dat er iets te kiezen valt. Een kraamvrouw die zelf een keuze maakt voor borstvoeding zal zich beter kunnen wapenen als tegenvallers (tepelkloven, een slecht drinkend kind etc.) zich voordoen.

Nieuwe inzichten:
Motivatie kan leiden tot nieuwe inzichten. Als een kraamvrouw het gevoel heeft dat er naar haar geluisterd wordt, dat ze in staat is om borstvoeding te geven in allerlei omstandigheden en vrij is om te kiezen of ze dat daadwerkelijk wil, dan kan het zijn dat ze kolven niet meer als probleem ziet, maar als uitdaging. Het kan zijn dat ze na een aarzelende start, een enthousiaste motivator wordt van het geven van borstvoeding.

Plaatsbepaling:
Een vrouw die gekozen heeft voor borstvoeding maakt deel uit van een groep. Naast het feit dat ze bij de groep ‘moeders’ hoort, is ze nu ook lid van de subgroep ‘zogende moeders’. Voor de motivatie is het van belang dat zij zich prettig voelt bij deze plaatsbepaling. Ondanks het feit dat de omgeving al snel een beeld vormt van de groep, mag een vrouw nog altijd zelf bepalen in hoeverre zij kan en wil voldoen aan de maatstaven van de groep.

Kan belangstelling, zelfvertrouwen, vrijheid, nieuwe inzichten en plaatsbepaling de motivatie van de kraamvrouw tot het geven van borstvoeding beïnvloeden? Daar ben ik van overtuigd. Maar ik wil ook relativeren. Wij kunnen onszelf niet eens motiveren om altijd datgene te doen wat goed voor ons of onze omgeving is. Het motiveren van de mensen om je heen is een belangrijke taak van verpleegkundigen, maar er is nooit garantie op succes. En dat is maar goed ook.

Borstvoeding en motivatie, geschreven door Mieneke Vaas, isjetalentalbekendDit blog verscheen eerder op mijn weblog isjetalentalbekend.nl. Ik verzamel verhalen over het motiveren van mensen. Medio oktober verschijnt mijn boek: ‘Het Motivatie Boek’.

Met dank aan Caroline Maas voor de mooie borstvoedingfoto!
Caroline haar eigen weblog Een Mama in Zonnig Spanje.


About Mieneke Vaas

Mieneke verzamelt verhalen over het motiveren van mensen. Ze schrijft op isjetalentalbekend.nl, haar eigen weblog. Half oktober verschijnt 'Het Motivatie Boek' met verhalen over het motiveren van de mensen om je heen.
This entry was posted in borstvoeding, kolven, overig, voeding and tagged , , . Bookmark the permalink.

4 Responses to Motivatie tot borstvoeding

  1. Alita van Keulen says:

    Ik heb met aandacht je blog gelezen en kan me vinden in je verhaal. Inmiddels werk ik al meer dan 27 jaar met moeders en kinderen en het allerbelangrijkste is dat je met respect omgaat met keuzes die gemaakt worden. Ik geloof erg in de eigen kracht van ouders. Dat borstvoeding gezond is weten de meesten ook wel, maar het gaat er om hoe je verder met bepaalde keuzes omgaat en hoe je gesteund wordt vanuit je omgeving (zowel privé als vanuit proffesionele hoek). Motivatie moet vanuit de persoon zelf komen. Zijn er dan vragen of problemen, dan help ik als lactatiekundige graag.

  2. Als het over borstvoeding gaat, merk ik bij mezelf een neiging tot zendingsdrang ;) Ik gun namelijk – heel erg – elke moeder en baby wat ik zelf heb mogen ervaren.

    Daarnaast vind ik het onderwerp om verschillende redenen fascinerend: de ‘kampen’ die ontstaan zijn, die sommige moeders als een warm bad ervaren maar waar anderen absoluut niet bij willen horen. De kunstvoedingsindustrie met hun ‘sneeky’ marketingstrategie: volgens sommigen de grootste vijand voor ouders en hun baby’s en andere ouders die blij met hun bestaan en hun hulp. Een moeder reageerde eens op een – qua woordkeuze te scherp – blog van mijn hand: ‘Dankzij kunstvoeding leeft onze baby nog.’

    Contact met mensen uit je ‘eigen groep’ is fijn door de herkenning. Maar juist de moeders die zich voelden falen en in al hun kwetsbaarheid toch hun ervaring durfden te delen met mij, hebben mij veel geleerd! Moeders-met-lef dank jullie wel!

  3. Weer een mooi en goed overdacht blog. Ik denk dat ik een heel eind met je meega in je analyse van motivatie als zowel stuwende als remmende kracht achter borstvoeding. Bij de keuze zou ik nog willen aangeven dat moeders ook moeten weten dat zij op hun keuze kunnen terugkomen, dat het niet eens en voor altijd is. Dat het zelfs niet eens altijd of-of hoeft te zijn. En dat de enige die werkelijk weet wat en hoe een moeder moet kiezen moeder zelf is.
    Wat ik verder ook als belangrijk bij die motivatie zou willen toevoegen is dat een moeder de zekerheid moet hebben dat er hulp en steun is om de keuze die maakt ook te kunnen uitvoeren. Welke keuze dat ook is.
    En ja, die zendingsdrang heb ik ook, nog steeds (dat is misschien wel mijn motivatie!). Ik heb net als Alita een kleine dertig jaar ervaring nu en heb gemerkt dat zendingsdrang alleen niet of zelfs averechts werkt. Je moet echt als promotor ook de moeder verder kunnen helpen als het uitvoeren van haar keuze moeilijker blijkt dan ze dacht. Dat is, naar mijn idee, misschien nog wel het belangrijkste van het hele verhaal.

  4. sjoukje says:

    Hoi Mieneke,
    Mbt borstvoeding bij vroeggeboren kindjes: ik heb hele goeie verhalen gelezen over kangaroo care waarbij de premature baby zoveel mogelijk door de moeder tussen de borsten wordt gedragen, ipv in een couveuse. Goed voor de bonding en het maakt de borstvoeding ook een stuk makkelijker! Ik weet alleen niet of dit in Nederland eigenlijk wel wordt toegepast.
    Ik heb het zelf nooit meegemaakt, mijn kindjes waren allebei lekker lang blijven zitten ;-) maar het leek me heel mooi!
    groetjes Sjoukje

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>